ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm System) สิ่งไม่ควรขาดสำหรับโรงงาน หรืออาคาร เชคลิตส์อุปกรณ์ความปลอดภัยสำหรับอาคาร
ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm System) เป็นระบบความปลอดภัยที่มีบทบาทสำคัญในการป้องกันความสูญเสียจากอัคคีภัย โดยทำหน้าที่ตรวจจับควัน ความร้อน เปลวไฟ หรือเหตุผิดปกติ พร้อมส่งสัญญาณเตือนไปยังผู้ที่อยู่ภายในอาคาร เพื่อให้อพยพออกจากพื้นที่ได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย
ปัจจุบันระบบ Fire Alarm ถูกติดตั้งในอาคารสำนักงาน โรงงานอุตสาหกรรม โรงแรม โรงพยาบาล คลังสินค้า ห้างสรรพสินค้า และอาคารสูง เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยและข้อกำหนดของกฎหมาย
ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm System) l สิ่งที่จำเป็นสำหรับตัวอาคาร
ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm System) คือ ระบบที่ใช้ตรวจจับสัญญาณเริ่มต้นของการเกิดเพลิงไหม้ ไม่ว่าจะเป็นควัน ความร้อน เปลวไฟ หรือการกดปุ่มแจ้งเหตุด้วยมือ (Manual Call Point) จากนั้นจะส่งข้อมูลไปยัง ตู้ควบคุมระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm Control Panel : FACP) เพื่อสั่งการให้อุปกรณ์แจ้งเตือน เช่น กระดิ่ง ไซเรน ไฟกระพริบ หรือระบบประกาศเสียง ทำงานทันที
การมีระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ที่ออกแบบอย่างเหมาะสม จะช่วยลดความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สิน พร้อมเพิ่มเวลาสำหรับการควบคุมเหตุและอพยพผู้คนออกจากพื้นที่อย่างปลอดภัย
ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้มีหลักการทำงานอย่างไร
ระบบ Fire Alarm จะทำงานเป็นลำดับดังนี้
- อุปกรณ์ตรวจจับ เช่น Smoke Detector หรือ Heat Detector ตรวจพบความผิดปกติ
- ส่งสัญญาณมายัง Fire Alarm Control Panel
- ตู้ควบคุมประมวลผลตำแหน่งที่เกิดเหตุ
- สั่งงานอุปกรณ์แจ้งเตือน เช่น กระดิ่ง ไซเรน ไฟกระพริบ
- ส่งคำสั่งไปยังระบบอื่นของอาคาร เช่น ระบบลิฟต์ ระบบระบายอากาศ หรือระบบดับเพลิงอัตโนมัติ
- ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ประกอบด้วยอะไรบ้าง
ชุดจ่ายไฟ (Power Supply)
ชุดจ่ายไฟทำหน้าที่จ่ายพลังงานให้กับระบบทั้งหมด โดยจะแปลงไฟฟ้ากระแสสลับ (AC) เป็นไฟฟ้ากระแสตรง (DC) สำหรับใช้งานกับอุปกรณ์ภายในระบบ
นอกจากนี้ยังมีแบตเตอรี่สำรอง เพื่อให้ระบบยังคงทำงานได้แม้เกิดเหตุไฟฟ้าดับ ซึ่งเป็นข้อกำหนดสำคัญของมาตรฐานระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้
ตู้ควบคุมระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm Control Panel)
Fire Alarm Control Panel หรือ ตู้ FCP เป็นศูนย์กลางของระบบ ทำหน้าที่รับข้อมูลจากอุปกรณ์ตรวจจับ วิเคราะห์เหตุการณ์ และสั่งการอุปกรณ์แจ้งเตือน
หน้าที่หลักของตู้ควบคุม ได้แก่
- ตรวจสอบสถานะของอุปกรณ์ทุกตัว
- แสดงตำแหน่งที่เกิดเหตุเพลิงไหม้
- แจ้งเตือนเมื่อระบบเกิดความผิดปกติ
- ควบคุมการทำงานของอุปกรณ์แจ้งเตือน
- เชื่อมต่อกับระบบอื่นของอาคาร
องค์ประกอบสำคัญของตู้ Fire Alarm ได้แก่
- CPU
- ชุดจ่ายไฟ
- แบตเตอรี่สำรอง
- ไฟ LED แสดงสถานะ
- ปุ่ม Silence
- ปุ่ม Acknowledge
- ปุ่ม Reset
- Buzzer แจ้งเตือนภายในตู้
อุปกรณ์เริ่มสัญญาณ (Initiating Devices)
อุปกรณ์เริ่มสัญญาณ คืออุปกรณ์ที่ทำหน้าที่ตรวจจับเหตุเพลิงไหม้และส่งข้อมูลมายังตู้ควบคุม
แบ่งออกเป็น 2 ประเภท
Manual Call Point (Manual Pull Station)
เป็นอุปกรณ์แจ้งเหตุด้วยมือ ผู้พบเหตุสามารถกด ดึง หรือทุบกระจก เพื่อส่งสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ได้ทันที
มักติดตั้งบริเวณทางหนีไฟ บันได หรือทางออกของอาคาร
Automatic Detector
เป็นอุปกรณ์ตรวจจับอัตโนมัติที่สามารถตรวจจับสัญญาณเริ่มต้นของเพลิงไหม้ได้
ประกอบด้วย
Smoke Detector
อุปกรณ์ตรวจจับควันที่นิยมใช้มากที่สุด เหมาะสำหรับสำนักงาน โรงแรม อาคารพักอาศัย และอาคารทั่วไป
ประเภทของ Smoke Detector ได้แก่
Heat Detector
ใช้ตรวจจับอุณหภูมิที่สูงผิดปกติ เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีฝุ่น ไอน้ำ หรือควันจากการประกอบอาหาร
แบ่งเป็น
ใช้ตรวจจับแสงจากเปลวไฟโดยตรง แบ่งเป็น
- Infrared Flame Detector
- Ultraviolet Flame Detector
- UV/IR Flame Detector เหมาะกับโรงงานเคมี คลังน้ำมัน และพื้นที่เสี่ยงสูง
Gas Detector
ตรวจจับการรั่วไหลของก๊าซไวไฟหรือก๊าซพิษ เพื่อแจ้งเตือนก่อนเกิดอัคคีภัย
Water Flow Switch
ตรวจสอบการไหลของน้ำในระบบสปริงเกลอร์ และส่งสัญญาณมายังระบบ Fire Alarm เมื่อระบบดับเพลิงทำงาน
อุปกรณ์แจ้งสัญญาณ (Notification Appliances)
เมื่อระบบตรวจพบเหตุเพลิงไหม้ จะสั่งให้อุปกรณ์แจ้งเตือนทำงานทันที
อุปกรณ์ที่ใช้ ได้แก่
Alarm Bell
Fire Alarm Siren
Horn Speaker
Strobe Light
Speaker พร้อมระบบประกาศเสียง
Voice Evacuation System
เพื่อแจ้งเตือนให้ผู้ที่อยู่ในอาคารสามารถอพยพได้อย่างปลอดภัย
อุปกรณ์เสริม (Auxiliary Devices)
อุปกรณ์เสริมทำหน้าที่เชื่อมต่อระบบ Fire Alarm เข้ากับระบบอื่นของอาคาร
เช่น
- ระบบควบคุมลิฟต์
- ระบบควบคุมประตูหนีไฟ
- ระบบปรับอากาศ (HVAC)
- ระบบดูดควัน
- ระบบประกาศเสียง
- ระบบดับเพลิงอัตโนมัติ
- ระบบ BMS (Building Management System)
- ทำให้เมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้ อาคารสามารถตอบสนองได้โดยอัตโนมัติ เพิ่มความปลอดภัยและลดความเสียหาย
การเลือกใช้อุปกรณ์ Fire Alarm ให้เหมาะกับอาคาร
การออกแบบระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ควรคำนึงถึงประเภทของอาคาร ลักษณะการใช้งาน และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น
บ้านพักอาศัย ควรเลือก Smoke Detector
ห้องครัว ควรเลือก Heat Detector
โกดังหรืออาคารเพดานสูง ควรเลือก Beam Smoke Detector
โรงงานเคมี ควรติดตั้ง Flame Detector และ Gas Detector เพิ่มเติม
การเลือกอุปกรณ์ให้เหมาะสมจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจจับเหตุเพลิงไหม้และลดการแจ้งเตือนผิดพลาด (False Alarm)
สรุป
ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm System) เป็นระบบสำคัญที่ช่วยตรวจจับเหตุเพลิงไหม้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น โดยประกอบด้วยชุดจ่ายไฟ ตู้ควบคุม อุปกรณ์ตรวจจับ อุปกรณ์แจ้งเตือน และอุปกรณ์เสริมที่ทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ การเลือกใช้อุปกรณ์ที่ได้มาตรฐานและออกแบบให้เหมาะสมกับลักษณะของอาคาร จะช่วยเพิ่มความปลอดภัย ลดความเสียหาย และปกป้องชีวิตกับทรัพย์สินได้อย่างมีประสิทธิภาพ
