ตู้ไฟอลามขึ้น Trouble เกิดจากอะไร เช็กทีละจุดก่อนเรียกช่าง

ตู้ที่ขึ้น Trouble ยังทำงานอยู่บางส่วน ปัญหาคือส่วนที่เสียอาจเป็นทั้งโซน ถ้าสายขาดที่กลางทาง หัวจับทุกตัวที่อยู่เลยจุดนั้นส่งสัญญาณกลับตู้ไม่ได้ บริษัทดูแลระบบอัคคีภัย ORR Protection เตือนไว้ตรงๆ ว่าวงจรที่ปล่อยไว้ไม่ซ่อม อาจทำให้ระบบไม่ทำงานตอนเกิดไฟไหม้จริง

บทความนี้เขียนให้ช่างและฝ่ายอาคารที่ยืนอยู่หน้าตู้ตอนนี้ ใช้ตัวเลขจริงจากตู้ CM-CP1 และ CM-SP ที่เรานำเข้าเองเป็นตัวอย่าง ตู้ยี่ห้ออื่นชื่อไฟอาจต่างกัน แต่หลักการไล่เช็กเหมือนกัน

ไฟ Trouble ต่างจากไฟ Fire อย่างไร

Fire คือตู้รับสัญญาณไฟไหม้จากหัวจับหรือปุ่มกด ต้องตรวจพื้นที่ทันที ส่วน Trouble คือตู้เจอความผิดปกติของตัวระบบเอง เช่น ไฟเลี้ยง แบตเตอรี่ หรือสายวงจร ต้องรีบแก้ แต่ไม่ต้องอพยพคน

บนหน้าตู้ส่วนใหญ่ ไฟ Fire เป็นสีแดง ไฟ Trouble เป็นสีเหลือง Koorsen อธิบายว่าสัญญาณ Trouble บอกปัญหาการทำงานหรือการบำรุงรักษา ไม่ได้ประกาศเหตุฉุกเฉิน

ตู้ไฟอลามขึ้น Trouble เกิดจากอะไรได้บ้าง

ส่วนใหญ่มาจาก 6 จุด: ไฟ AC เข้าตู้ แบตเตอรี่สำรอง สายโซนขาดหรือ EOL หลุด สายรั่วลงกราวด์ วงจรกริ่ง และตัวตู้เอง ไฟที่ติดคู่กับ Trouble บอกได้เกือบทุกครั้งว่าเป็นจุดไหน ถ้าไฟโซนติดด้วย ให้เริ่มที่โซนนั้นก่อน

สายช็อตไม่ได้อยู่ในตารางเพราะตู้ Conventional หลายรุ่นอ่านสายช็อตเป็น Fire ไม่ใช่ Trouble ถ้าตู้ดังไฟไหม้โซนเดิมซ้ำทั้งที่ไม่มีควัน ให้สงสัยสายช็อตหรือน้ำเข้าฐานก่อนหัวจับเสีย

ตัวเลขที่ใช้เช็กตู้ CM ตามสเปกของ CM-CP1 และ CM-SP:

• EOL ต่อที่หัวสุดท้ายของโซน ไม่ใช่ที่ขั้วในตู้ ค่า EOL ของ CM-CP1 คือ 10kΩ ส่วน CM-SP คือ 5.6kΩ
• ความต้านทานสายไป-กลับของโซนไม่เกิน 50Ω (CM-CP1)
• หัวจับไม่เกิน 20 ตัวต่อโซน (CM-SP) แรงดันวงจรโซน 24VDC

ตู้คนละยี่ห้อใช้ค่า EOL ไม่เท่ากัน งานเปลี่ยนตู้ที่เก็บสายเดิมไว้แต่ลืมเปลี่ยน EOL เป็นสาเหตุหนึ่งที่ตู้ใหม่ขึ้น Trouble ตั้งแต่วันแรก

เช็กทีละขั้นก่อนเรียกช่าง

ข้อ 13 ฝ่ายอาคารทำเองได้โดยไม่ต้องเปิดตู้ ข้อ 46 เป็นงานช่างที่มีมิเตอร์และรู้จักตู้รุ่นนั้น

1. จดและถ่ายรูปหน้าตู้ก่อนกดอะไร ไฟดวงไหนติด โซนไหน ติดค้างหรือกะพริบ เริ่มตอนไหน พอกด Reset แล้วข้อมูลนี้หายไปด้วย
2. ดูไฟ Power ก่อน ถ้าไฟ AC ดับ ไปดูเบรกเกอร์ที่จ่ายตู้ งานที่เจอบ่อยคือมีคนปิดเบรกเกอร์ตอนซ่อมไฟส่วนอื่นแล้วลืมเปิด ตู้จะอยู่ด้วยแบตจนแบตหมด เบรกเกอร์ตัวนี้ควรติดป้ายให้ชัด
3. เดินดูโซนที่ไฟติด หาหัวจับที่หลุดจากฐาน ฝาครอบกันฝุ่นที่ช่างทาสีลืมถอด ฝ้าที่มีรอยน้ำซึม หรือกล่องต่อสายที่เปิดอยู่ จุดที่เพิ่งมีงานรีโนเวตคือจุดแรกที่ควรดู
4. วัดสายโซน (ช่าง) ปลดสายโซนที่ขั้วตู้ แล้ววัดความต้านทานคร่อมสายคู่นั้น ควรได้ใกล้ค่า EOL ของตู้ (CM-CP1 10kΩ, CM-SP 5.6kΩ) ถ้าค่าไม่ขึ้นเลยคือสายขาด หัวหลุด หรือ EOL หาย ถ้าใกล้ 0 คือสายช็อต หัวจับที่ต่ออยู่ทำให้ค่าเพี้ยนได้บ้าง ถ้าไม่แน่ใจให้ไปวัดที่ตัว EOL ตรงๆ
5. หาจุดขาดด้วยการแบ่งครึ่ง (ช่าง) เปิดกล่องต่อสายกลางโซน ปลดสาย แล้ววัดทีละครึ่ง ครึ่งที่ผิดปกติค่อยแบ่งต่อ โซน 30 หัวใช้ประมาณ 45 รอบก็เจอจุด เร็วกว่าไล่ถอดหัวทีละตัว
6. Ground Fault (ช่าง) ปลดสายออกทีละโซนแล้วดูไฟ Ground โซนที่ปลดแล้วไฟดับคือโซนที่มีสายแตะโครงหรือมีน้ำเข้า แล้วค่อยแบ่งครึ่งแบบข้อ 5

แก้เสร็จแล้วให้กด Reset แล้วเฝ้าดูต่ออย่างน้อย 1 วัน Trouble ที่กลับมาเฉพาะตอนฝนตกหรือตอนกลางคืน มักเป็นความชื้นหรือขั้วหลวม จดเวลาไว้ให้ช่าง

กด Silence กับ Reset ต่างกันอย่างไร ทำไมกดแล้วไฟยังค้าง

Silence แค่ปิดเสียง Buzzer หรือกริ่ง ไฟ Trouble จะค้างจนกว่าจุดเสียจะถูกแก้ ส่วน Reset คือสั่งให้ตู้เริ่มตรวจใหม่ ถ้าต้นเหตุยังอยู่ ตู้จะขึ้น Trouble กลับมาเอง บางครั้งแทบทันที บางครั้งอีกหลายชั่วโมง

ORR Protection อธิบายว่าสัญญาณที่กดรับทราบไว้แต่ไม่ได้แก้ จะกลับมาเตือนอีกภายในไม่เกิน 24 ชั่วโมง เพราะตู้ถูกออกแบบมาไม่ให้เงียบไปตลอด

สิ่งที่ไม่ควรทำคือปลดแบตหรือปิดตู้ให้เสียงหยุด ตู้ที่ปิดอยู่แปลว่าทั้งอาคารไม่มีระบบแจ้งเหตุ ถ้าเสียงรบกวนจริงให้กด Silence แล้วเริ่มหาสาเหตุตามขั้นด้านบนแทน

แบตเตอรี่ตู้ไฟอลามต้องเปลี่ยนเมื่อไหร่

เปลี่ยนตามที่ผู้ผลิตแบตกำหนด หรือเมื่อความจุเหลือต่ำกว่า 65% ซึ่งมักไม่เกิน 5 ปี Fire Systems อ้าง NFPA 72 ข้อ 14.4.3.2 ไว้เป็นเกณฑ์ แบตที่ใช้มา 45 ปีแล้วตู้เริ่มขึ้น Battery Fault เปลี่ยนทั้งชุดดีกว่าชาร์จต่อ

แบตในตู้ไม่ได้มีไว้แค่กันไฟกระพริบ มาตรฐาน NFPA 72 กำหนดให้ไฟสำรองเลี้ยงระบบได้ 24 ชั่วโมง แล้วยังเหลือพอส่งเสียงเตือนอีก 5 นาที ตอนคำนวณขนาดแบตจึงบวกเผื่ออีก 20% สำหรับแบตที่เสื่อมตามอายุ ตู้ CM ใช้แบตชุด 24VDC ถ้าไม่แน่ใจขนาด Ah ให้ดูจากแบตลูกเดิมหรือส่งรุ่นตู้มาถาม

ตอนเปลี่ยนให้เขียนวันที่ติดตั้งไว้บนตัวแบต ครั้งหน้าจะไม่ต้องเดาว่าแบตอายุเท่าไหร่

เมื่อไหร่ควรเปลี่ยนหัวจับ หรือเปลี่ยนตู้ทั้งตู้

หัวจับที่ฝุ่นจับมากทำให้ตู้ขึ้น Trouble หรือแจ้งเหตุเท็จได้ ORR Protection พบว่าอุปกรณ์เสียบ่อยขึ้นเมื่อใกล้หมดอายุใช้งาน ซึ่งโดยทั่วไปราว 7 ปี อาคารที่ติดหัวจับมานานกว่านั้น เมื่อต้องเปลี่ยนทีละตัวบ่อยๆ มักคุ้มกว่าถ้าวางแผนเปลี่ยนทั้งโซน

ปัญหาที่เจอบ่อยกว่าคือหัวเดิมเลิกผลิตแล้ว ตารางนี้คือรุ่นที่เราเคยขายและรุ่นที่ใช้แทนตอนนี้

ตู้ควรเปลี่ยนเมื่อขึ้น System Fault ซ้ำ หาบอร์ดรุ่นเดิมไม่ได้ หรืออาคารต้องเพิ่มโซน ข้อดีของระบบ Conventional คือสายโซนเป็นสายคู่ธรรมดา เปลี่ยนตู้แล้วเก็บสายเดิมได้เกือบทั้งหมด สิ่งที่ต้องทำเพิ่มคือเปลี่ยน EOL ให้ตรงค่าของตู้ใหม่ และเช็กว่าหัวเดิมใช้กับตู้ใหม่ได้จริง อย่าเดาเอาจากแรงดัน 24V ที่ตรงกัน

ตู้ที่เราแนะนำเมื่อต้องเปลี่ยน คือ CM จากไต้หวันที่เรานำเข้าเอง มีของในคลังและมีเอกสาร ISO 9001 / CE ประกอบงานตรวจรับ:

• อาคารเล็กถึงกลาง 5 หรือ 10 โซน: CM-CP1 มี Pre-alarm ช่วยลดการแจ้งเหตุเท็จ
• โรงงานหรืออาคารหลายชั้น 1648 โซน: CM-CP1 รุ่น 1648 โซน มี Pre-alarm และทดสอบวงจรเองทีละโซนอัตโนมัติ
• งานที่แบบระบุยี่ห้ออื่น เรามี ตู้ NOTIFIER, Edwards และ CL ด้วย