Manual Call Point คืออะไร แบบกด ทุบกระจก ดึง ต่างกันอย่างไร
Manual Call Point คือปุ่มแจ้งเหตุเพลิงไหม้ด้วยมือ ให้คนที่เห็นไฟก่อนหัวจับสั่งตู้ให้เตือนทั้งอาคาร คำว่า Manual Station, Pull Station และ Break Glass คืออุปกรณ์กลุ่มเดียวกัน ต่างกันที่วิธีกดและวิธีรีเซ็ต เลือกจาก 3 เรื่อง: ตู้เป็น Conventional หรือ Addressable พื้นที่มีคนกดเล่นบ่อยแค่ไหน และหลังกดต้องเปลี่ยนอะไรบ้าง
ใน BOQ บางงานเขียนว่า Manual Call Point บางงานเขียน Manual Pull Station คำแรกมาจากฝั่งอังกฤษและยุโรป คำหลังมาจากอเมริกา ทำหน้าที่เดียวกัน แต่รุ่นที่ใช้แทนกันได้จริงขึ้นกับตู้ที่ใช้ ไม่ใช่ชื่อที่เรียก
บทความนี้เทียบจากสเปกจริงของ 10 รุ่นที่เราขายอยู่ ทั้ง CM, NOTIFIER และ Edwards
Manual Call Point ทำงานอย่างไรในระบบ
Manual Call Point คือสวิตช์ที่ต่ออยู่ในวงจรโซนเดียวกับหัวจับ ปกติหน้าสัมผัสเปิดอยู่ (Normally Open) พอกดหน้าสัมผัสปิด ตู้เห็นเป็นสัญญาณ Fire ของโซนนั้นทันที และสั่งกริ่งทั้งอาคารดัง ไม่ต้องรอให้ควันลอยถึงเพดาน
ความต่างที่สำคัญอยู่ที่ชนิดตู้:
- ตู้ Conventional: ตู้รู้แค่ว่าโซนไหนแจ้งเหตุ คนต้องเดินหาเองว่าปุ่มตัวไหนถูกกด ปุ่มกดยี่ห้ออื่นใช้ได้ถ้าหน้าสัมผัสและการต่อเข้ากับวงจรโซนของตู้ได้
- ตู้ Addressable: ปุ่มแต่ละตัวมีเลขที่อยู่ของตัวเอง ตู้บอกได้เลยว่าตัวไหนถูกกด แต่ต้องใช้ปุ่มตระกูลเดียวกับตู้เท่านั้น เช่น NOTIFIER NBG-12LX ตั้งเลขด้วยสวิตช์หมุน 2 ตัว ใช้ได้ 159 จุดต่อ Loop บน FlashScan และต่อได้เฉพาะตู้ NOTIFIER ส่วน Edwards SIGA-270 ใช้ได้กับ Signature Loop Controller ของ Edwards เท่านั้น
ตอนสั่งของจึงต้องรู้ก่อนว่าตู้ในงานเป็นชนิดไหน คำว่า "Manual Call Point 20 ตัว" ใน BOQ ยังไม่พอให้เลือกรุ่นถูก
Manual Call Point มีกี่แบบ
ที่เจอในงานจริงมี 4 แบบ: แบบกดที่รีเซ็ตได้ แบบทุบกระจก แบบดึง (Pull Station) และชุด Combination ที่รวมปุ่ม กริ่ง และไฟไว้ในกล่องเดียว แบบดึงยังแยกเป็น Single-Action (ดึงครั้งเดียว) กับ Dual-Action (ดันหรือยกฝาก่อนแล้วค่อยดึง) ซึ่งกดพลาดยากกว่า
ตารางนี้คือทุกรุ่นที่เราขาย เทียบตามสเปกในหน้าสินค้า
| รุ่น | วิธีแจ้งเหตุ | หลังใช้งาน / รีเซ็ต | ใช้กับตู้ | มาตรฐานที่ระบุ |
|---|---|---|---|---|
| CM-FP3 | กดปุ่มกลาง ไม่มีกระจก | กดปุ่มรีเซ็ตใต้ฝาครอบ · มีไฟยืนยันการแจ้งเหตุและ Phone Jack | Conventional 24VDC | ISO 9001, CE |
| CM-FP115 | กดแผ่นหน้า กดไม่แตก | รีเซ็ตได้ ไม่ต้องเปลี่ยนชิ้นส่วน | Conventional 24VDC | ISO 9001 |
| CM-FP116 | ทุบกระจก | ต้องเปลี่ยนทั้งตัว แล้ว Reset ตู้ | Conventional 24VDC | ISO 9001 |
| CM-PBL1 | ชุดปุ่มกด + กริ่ง 90 dB + ไฟแสดงสถานะ ในกล่องเหล็กติดลอย | รีเซ็ตได้ | Conventional | ISO 9001, CE |
| NOTIFIER NBG-12S | ดึงลง Single-Action | ไขด้วยประแจหกเหลี่ยม (มีให้ในกล่อง) | Conventional | UL 38, FM |
| NOTIFIER NBG-12 | ดันเข้าแล้วดึงลง Dual-Action | ไขด้วยประแจหกเหลี่ยม (มีให้ในกล่อง) | Conventional | UL 38, FM |
| NOTIFIER NBG-12LX | ดันเข้าแล้วดึงลง Dual-Action | ไขด้วยกุญแจ | Addressable ตู้ NOTIFIER เท่านั้น | UL 38, FM |
| Edwards 270A-SPO | ดึงคันโยก แท่งแก้วหัก Single-Action | เปลี่ยนแท่งแก้ว P27165 | Conventional | UL, FM |
| Edwards 279B-1110 | ยกฝาแล้วดึงคันโยก Double-Action | คันโยกล็อกค้าง รีเซ็ตด้วยเครื่องมือ | Conventional | UL 38, FM |
| Edwards SIGA-270 | ดึงคันโยก แท่งแก้วหัก Single-Action | เปิดด้วยเครื่องมือแล้วสับสวิตช์ด้านใน | Addressable Edwards Signature เท่านั้น | UL, FM |
ค่าหน้าสัมผัสก็ต่างกันมาก: CM-FP3 รับ 24VDC 100mA, CM-FP116 รับ 36VDC 3A, NOTIFIER NBG-12 รับ 0.25A ที่ 30V ถ้าจะใช้หน้าสัมผัสปุ่มสั่งงานอุปกรณ์อื่นนอกจากตู้ ให้ดูตัวเลขนี้ก่อน
ควรเลือกแบบไหน
เริ่มจากตู้ก่อน ตู้ Addressable ต้องใช้ปุ่มยี่ห้อเดียวกับตู้ ส่วนตู้ Conventional เลือกได้กว้างกว่า แล้วดูที่พื้นที่ติดตั้ง ถ้ามีคนพลุกพล่าน เด็กเยอะ หรือมีรถโฟร์คลิฟท์วิ่งผ่าน ให้เลือกแบบรีเซ็ตได้หรือ Dual-Action เพราะการกดพลาดแต่ละครั้งมีต้นทุน
ต้นทุนที่คนมักลืมคิดคือหลังกด แบบทุบกระจกอย่าง CM-FP116 ต้องซื้อใหม่ทั้งตัวทุกครั้งที่ถูกทุบ แบบแท่งแก้วอย่าง Edwards 270A-SPO ต้องมีแท่งแก้วสำรอง ส่วนแบบกดรีเซ็ตได้ไม่มีชิ้นส่วนสิ้นเปลืองเลย อาคารที่มีคนกดเล่นเดือนละครั้ง แบบทุบกระจกจะกลายเป็นค่าใช้จ่ายประจำ
| งาน | แบบที่เหมาะ | รุ่นที่เราแนะนำ |
|---|---|---|
| อาคารทั่วไป โรงงาน โกดัง ที่ใช้ตู้ Conventional | กดแล้วรีเซ็ตได้ | CM-FP115 |
| อาคารที่ต้องมีจุดเสียบโทรศัพท์ฉุกเฉินที่ปุ่ม | กด + Phone Jack | CM-FP3 |
| ทางเดินที่ต้องมีปุ่ม กริ่ง และไฟในจุดเดียว ผนังที่สกัดฝังกล่องไม่ได้ | ชุด Combination ติดลอย | CM-PBL1 |
| แบบกำหนดให้ทุบกระจก พื้นที่มีคนน้อย | ทุบกระจก | CM-FP116 |
| แบบระบุ UL / FM หรือ Pull Station | ดึง Single / Dual-Action | NOTIFIER NBG-12 หรือ Edwards 279B-1110 |
| ตู้ Addressable NOTIFIER หรือ Edwards | ตามยี่ห้อตู้ | NBG-12LX หรือ SIGA-270 |
งานที่ใช้ตู้ CM เราแนะนำ CM-FP115 เป็นตัวหลัก เพราะกดไม่แตก รีเซ็ตได้ และไม่มีชิ้นส่วนที่ต้องสต็อก CM เป็นแบรนด์จากไต้หวันที่เรานำเข้าเอง มีของในคลังและส่งเอกสารประกอบงานตรวจรับได้ ถ้าแบบระบุยี่ห้ออื่นไว้ ก็ใช้ตามแบบ
ติดตั้ง Manual Call Point สูงเท่าไหร่ ห่างกันกี่เมตร
ขึ้นกับมาตรฐานที่แบบใช้ NFPA 72 ของอเมริกาให้ส่วนที่กดสูง 1.071.22 ม. และเดินถึงปุ่มได้ภายใน 61 ม. ส่วน BS 5839-1 ของอังกฤษให้กึ่งกลางปุ่มสูง 1.4 ม. และเดินถึงได้ภายใน 45 ม. ทั้งสองมาตรฐานให้ติดที่ทางออก ในไทยให้ยึดตามที่วิศวกรผู้ออกแบบกำหนด
| เกณฑ์ | NFPA 72 (ฉบับ 2022 ข้อ 17.15) | BS 5839-1:2017 |
|---|---|---|
| ความสูง | ส่วนที่กด 4248 นิ้ว (1.071.22 ม.) จากพื้น | กึ่งกลางหน้าปุ่ม 1.4 ม. (ยอมรับ 1.21.5 ม.) |
| ระยะเดินถึงปุ่มที่ใกล้ที่สุด | ไม่เกิน 200 ฟุต (61 ม.) บนชั้นเดียวกัน | ไม่เกิน 45 ม. (30 ม. ในพื้นที่เสี่ยงสูง) |
| ตำแหน่ง | ใกล้ทางออก ด้านมือจับประตู | ทุกทางออกของชั้น รวมประตูบันได และทางออกสุดท้ายของอาคาร |
| สี | แดง (อุปกรณ์เดียวในระบบที่บังคับสี) | ให้ดูตาม BS EN 54-11 ของตัวปุ่ม |
ที่มา: สรุป NFPA 72 จาก EC&M และ BS 5839-1 จาก squote ทั้งสองแหล่งเป็นบทสรุป งานที่ต้องยื่นตรวจให้เปิดตัวมาตรฐานฉบับที่แบบอ้าง
ตัวเลข 2 ชุดนี้ไม่เท่ากัน ปุ่มที่ติดสูง 1.4 ม. ตามแบบอังกฤษ สูงเกินกรอบของ NFPA 72 ถ้างานไหนไม่แน่ใจว่าใช้มาตรฐานไหน ถามผู้ออกแบบก่อนเจาะผนัง
จุดที่พลาดบ่อยในหน้างานคือติดปุ่มไว้ด้านบานพับของประตู พอประตูเปิดค้าง ปุ่มก็ถูกบัง ติดด้านมือจับประตู พ้นระยะบานเปิด และอย่าให้มีชั้นวางของหรือพาเลทมาวางขวาง
กด Manual Call Point แล้วเกิดอะไรขึ้น รีเซ็ตยังไง
กดแล้วตู้ขึ้น Fire ของโซนนั้นและกริ่งดังทั้งอาคาร ปุ่มจะค้างสถานะแจ้งเหตุไว้จนกว่าจะรีเซ็ตที่ตัวปุ่ม เช่น คันโยกของ Edwards 279B-1110 ล็อกค้าง ส่วน CM-FP3 มีไฟยืนยันติด ถ้าไปกด Reset ที่ตู้ก่อน กริ่งจะดังกลับมาทันที
ลำดับที่ถูกคือ:
- หาปุ่มที่ถูกกด ตู้ Addressable บอกตำแหน่งได้เลย ตู้ Conventional บอกแค่โซน ต้องเดินดูปุ่มทุกตัวในโซนนั้น
- ยืนยันว่าไม่มีเหตุจริง ก่อนหยุดเสียงทุกครั้ง
- รีเซ็ตที่ตัวปุ่ม ตามแบบของรุ่น: ปุ่มรีเซ็ตใต้ฝาครอบ (CM-FP3) ประแจหกเหลี่ยม (NBG-12, NBG-12S) กุญแจ (NBG-12LX) เปลี่ยนแท่งแก้ว (270A-SPO) หรือเปลี่ยนทั้งตัว (CM-FP116)
- ค่อย Reset ที่ตู้ แล้วดูว่าไฟ Fire ดับจริง
กุญแจและประแจที่มากับปุ่ม ควรเก็บไว้ที่ตู้ไฟอลามหรือห้องควบคุม ตอนกริ่งดังตอนตีสอง ไม่มีใครอยากไปตามหากุญแจในลิ้นชักคนอื่น
ถ้ามีคนกดเล่นบ่อย ใช้แบบ Dual-Action หรือใส่ฝาครอบกันกด NFPA 72 ยอมให้ใช้ฝาครอบได้เมื่อเจ้าหน้าที่ดับเพลิงอนุญาต และฝาที่มีเสียงเตือนในตัวต้องได้รับการอนุมัติก่อน (EC&M) สิ่งที่ไม่ควรทำคือถอดปุ่มออกหรือย้ายไปที่สูงเกินมาตรฐาน เพราะตอนเกิดไฟไหม้จริงคนจะหาไม่เจอหรือเอื้อมไม่ถึง
คำถามที่พบบ่อย
Manual Call Point กับ Manual Station ต่างกันไหม
ไม่ต่างครับ เป็นอุปกรณ์ตัวเดียวกัน Manual Call Point เป็นคำที่ใช้ในมาตรฐานอังกฤษและยุโรป ส่วน Manual Station, Pull Station และ Manual Fire Alarm Box เป็นคำฝั่งอเมริกา ทุกชื่อหมายถึงปุ่มที่ให้คนแจ้งเหตุเพลิงไหม้ด้วยมือ ตอนสั่งของให้ดูชนิดตู้กับวิธีกด ไม่ต้องยึดชื่อที่เขียนใน BOQ ครับ
ใช้ Manual Call Point ของ CM กับตู้ยี่ห้ออื่นได้ไหม
ถ้าเป็นตู้ Conventional ส่วนใหญ่ใช้ได้ครับ เพราะปุ่มเป็นหน้าสัมผัสปกติเปิดธรรมดา ให้เช็กแรงดันกับกระแสของหน้าสัมผัส (CM-FP3 รับ 24VDC 100mA) และค่าตัวต้านทานปลายสายของตู้ก่อน ถ้าเป็นตู้ Addressable ต้องใช้ปุ่มยี่ห้อเดียวกับตู้ หรือต่อผ่าน Monitor Module ของตู้นั้นเมื่อผู้ออกแบบยอมรับครับ
Break Glass คืออะไร ทุบแล้วต้องเปลี่ยนอะไร
Break Glass คือปุ่มแบบที่ต้องทุบกระจกหรือแผ่นหน้าให้แตกเพื่อแจ้งเหตุครับ หลังใช้ต้องเปลี่ยนชิ้นส่วนเสมอ CM-FP116 ต้องเปลี่ยนทั้งตัว ส่วน Edwards 270A-SPO เปลี่ยนแค่แท่งแก้ว P27165 ถ้าไม่อยากมีของสิ้นเปลือง ใช้แบบกดรีเซ็ตได้อย่าง CM-FP115 แทนครับ
อาคารหนึ่งต้องติด Manual Call Point กี่ตัว
นับจากแบบครับ เริ่มจากทุกทางออกของแต่ละชั้น รวมประตูบันไดหนีไฟ แล้วเติมจุดในพื้นที่ที่ระยะเดินถึงปุ่มเกินเกณฑ์ คือ 61 ม. ตาม NFPA 72 หรือ 45 ม. ตาม BS 5839-1 จำนวนสุดท้ายให้ยึดตามที่วิศวกรผู้ออกแบบกำหนดครับ
ควรสต็อกอะไรสำรองไว้บ้าง
ขึ้นกับรุ่นที่ใช้ครับ งานที่ใช้แบบทุบกระจกควรมีตัวสำรองอย่างน้อยชั้นละตัว งานที่ใช้ Edwards 270A-SPO ควรมีแท่งแก้ว P27165 ติดไว้ ส่วนแบบกุญแจหรือประแจ ให้เก็บกุญแจไว้ที่ตู้ควบคุม แบบกดรีเซ็ตได้อย่าง CM-FP115 แทบไม่ต้องสต็อกอะไรเลยครับ
ส่งอะไรมาเพื่อได้ราคาเร็วที่สุด
เราขายอุปกรณ์อย่างเดียว ไม่รับติดตั้ง ผู้รับเหมาหรือช่างส่งรายการมาทาง LINE แล้วเราเช็กสต็อกและเสนอราคาให้ ข้อมูลที่ช่วยให้เลือกรุ่นถูกตั้งแต่รอบแรก:
- จำนวนจุดตามแบบ หรือแนบ BOQ มาทั้งไฟล์
- ยี่ห้อ รุ่น และชนิดตู้ Conventional หรือ Addressable
- รูปป้ายรุ่นหลังปุ่มเดิม ถ้าเป็นงานเปลี่ยนแทนของเก่า
- มาตรฐานที่แบบระบุ เช่น UL หรือ FM
ดูทุกรุ่นได้ที่หมวด Manual Station หรือทัก LINE @dp2013 โทร 02-444-9827, 02-444-9828, 089-495-6927 (จันทร์เสาร์ 08:3017:30)
อ่านต่อ
- ตู้ควบคุมระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (ตู้ FCP)
- ตู้ไฟอลามขึ้น Trouble แก้ยังไง
- วิธีตรวจเช็กระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้
แหล่งอ้างอิง
- Manual Fire Alarm Boxes: What to Know From NFPA 72 and Other Codes, EC&M
- Manual Call Point Siting (BS 5839-1), squote
- สเปกจากหน้าสินค้า: CM-FP3, CM-FP115, CM-FP116, NOTIFIER NBG-12, Edwards 270A-SPO
